20. februara 2014. godine Rusija je pokrenula oružanu agresiju protiv Ukrajine, koja je prouzrokovala brojne ljudske žrtve, privremenu okupaciju Autonomne Republike Krim, kao i pojedinih područja Donecke i Luganske oblasti.

Uprkos brojnim inicijativama Ukrajine ka mirnom razrješenju sukoba, ruska oružana agresija još uvijek traje, a trenutno stanje na privremeno okupiranim teritorijama generalno može da se opiše kao pogoršanje u svim oblastima.

RUSKE OKUPACIONE VLASTI VODE OPRESIVNU POLITIKU PROTIV KRIMSKIH TATARA I UKRAJINACA NA KRIMU, KRŠE POLITIČKA, KULTUROLOŠKA I RELIGIOZNA PRAVA, STO JE JEDNAKO RASNOJ DISKRIMINACIJI

1. Ruske okupacione vlasti odgovorne su za mučenja i druga zlostavljanja, ilegalna hapšenja, neosnovana zadržavanja, prisilna nestajanja, kriminalizaciju slobode izražavanja, mješanje u rad medija i organizacija za zaštitu ljudskih prava. Navedeni prekršaji dokumentovani su u rezolucijama Generalne skupštine UN-a o stanju ljudskih prava u Autonomnoj Republici Krim i gradu Sevastopolj (Ukrajina) 2016.-2020 godina i tri izvještaja Generalnog sekretara UN-a.

2. Rusija brutalno krši politička prava krimskih Tatara, autohtonog naroda Krima. Od 2016. godine, zabranjen je Medžlis krimskotatarskog naroda (parlament), uprkos Naredbi Međunarodnog suda pravde i rezolucijama Generalne skupštine UN-a o stanju ljudskih prava na okupiranom Krimu.

Preko 100 građana Ukrajine ostaje ilegalno pritvoreno pod politički motivisanim optužbama na Krimu i u Rusiji. Većina njih su krimski Tatari. 

3. Rusija ograničava slobodu vjeroispovjesti. Nakon okupacije, zabranjeno je 1300 vjerskih zajednica na Krimu. Okupaciona administracija sprovodi sistemsku politiku prisiljavanja Ukrajinske pravoslavne crkve da napusti poluostrvo (u 2020. godini UPC je deložirana iz svoje glavne katedrale u Simferopolju za dug od 0,09 EUR).

4. Rusija uskraćuje pravo na obrazovenje maternjim jezikom. Od 2013. do 2019. godine, broj đece koja se obrazuju na ukrajinskom jeziku smanjio se za 54 puta, a predškolsko obrazovanje na ukrajinskom jeziku uopšte nije dostupno. Samo 3.1% đaka uči na krimskotatarskom jeziku i ne postoji nijedna škola sa krimskotatarskim kao nastavnim jezikom.

RUSIJA OZBILJNO KRŠI MEĐUNARODNO HUMANITARNO PRAVO NA KRIMU: MIJENJA DEMOGRAFSKI SASTAV LOKALNOG STANOVNIŠTVA, PRISILNO REGRUTUJE UKRAJINSKE GRAĐANE, PRISILNO PRIMJENJAVA SVOJE ZAKONODAVSTVO

5. Ruska Federacija teži nasilnim demografskim promjenama. Od 2014. godine, preko 50.000 ukrajinskih državljana moralo je napustiti Krim. Istovremeno, prema različitim procjenama, broj ruskih državljana koji su se iz Rusije preselili na poluostrvo iznosi do 500.000. 

6. Ruska Federacija je već sprovela 11 ilegalnih kampanja regrutacije na poluostrvu. Od početka okupacije, broj lica regrutovanih u ruske oružane snage je već dostigao oko 28.000.

7. Odvija se ilegalna eksproprijacija i privatizacija ukrajinske državne imovine. U decembru 2020. ukrajinska državna firma „Vinarija Masandra“ je otkupljena saradnikom banke “Rusija”, čiji je vlasnik Jurij Kovalčuk, prijatelj i blizak saveznik Vladimira Putina. Isto se dešava i sa privatnim vlasništvom: u decembru 2017. vinariju „Novi Svijet“ otkupio je pomenuti Jurij Kovalčuk, dok je u januaru 2021. vinarija „Koktebel“ kupljena od strane drugih uticajnih ruskih biznismena.

MILITARIZACIJA KRIMA UGROŽAVA BEZBJEDNOST U REGIJI CRNOG MORA, BLISKOG ISTOKA I SREDOZEMLJA

8. Rusija nastavlja da transformiše Krim i granične vode u svoju vojnu bazu u Azovsko-crnomorskom regionu. U poređenju sa pred-okupacionim periodom, Rusija je više nego udvostručila svoje vojne snage na poluostrvu, sa 12.500 na preko 32.500 osoba. Vojni kontingent uključuje i 410 oklopnih vozila, više od 195 tenkova, 283 MLRS i artiljerijskih sistema, 50 helikoptera i 100 aviona različitih tipova.

9. Ruska Federacija je pripremila vojnu infrastrukturu na Krimu za raspoređivanje nuklearnog oružja, obnovila skladišta nuklearnih bojevih glava iz sovjetskog doba. Potencijalni nosači nuklearnog oružja, poput vojnih brodova, kratko-dometni raketni sistemi i vojni avioni su vec raspoređeni.

UKRAJINA POKUŠAVA DA NA MIRAN NAČIN OMOGUĆI DE-OKUPACIJU KRIMA, KORISTEĆI SVA DOSTUPNA PRAVNA SREDSTVA

10. Od 2014. godine Ukrajina je inicijirala brojne sudske postupke ispred raznih međunarodnih sudova protiv Ruske Federacije. Početkom 2021. godine Veliko vijeće Evropskog suda za ljudska prava u Strazburu presudilo je dopuštenost međudržavnih zahtjeva u slučaju Ukrajine protiv Ruske Federacije – broj 20958/14 (odnosi se na Krim).

11. Još tri slučaja protiv Ruske Federacije Ukrajina je pokrenula pred Međunarodnim sudom pravde (MSP) i arbitražnim sudovima pod UNCLOS-om. Slučajeve MSP odnose se na kršenje Rusijom na Krimu odredbi Konvencija o suzbijanju finansiranja terorizma i o eliminaciji svih formi rasne diskriminacije. Arbitražni sud razmatra i kršenja prava Ukrajine kao primorske države u Crnom i Azovskom moru i u Kerčkom moreuzu, kao i ilegalno zaplijenjivanje tri ukrajinska morska plovila sa 24 člana njihovih posada.

12. U aprilu 2017. godine MSP je obavezao Rusiju da prestane ograničavati mogućnosti zajednice krimskih Tatara da sačuva svoje predstavničke institucije, uključujući Medžlis i da osigura dostupnost obrazovanja na ukrajinskom jeziku. Rusija potpuno ignoriše naredbu MSP i dan danas.

Fotografija iz februara 2014., maskirani ruski komandosi, t.zv. “mali zeleni ljudi” ispred Krimskog parlamenta. 

Kasnije predsjednik Rusije V.Putin prizna da su to bili ruski vojnici.